Trenak

Gaur bezalako egunean, 1912ko abuztuaren 25ean, Donostiako funikularra inauguratu zen. Iberiar penintsulan bazeuden antzeko beste funikularra batzuk. 1882.03.25etik Bragako (Portugal) Bom Jesusen funikularrak funtzionatzen zuen, bere ianuguraziotik gaur egunera arte ur-kontrapisuak eraginda, baita beste funikular batzuek ere, Lisboan zein Porton.

Katalunian beste bi funikular zeuden orduan: Tibidabokoa 1901.10.29tik eta Vallvidrerakoa 1906.10.24tik, biak Bartzelonan. Eta egun horretarako Bilbon beste funikular bat instalatu ahal izango zukeen, herri hori pikotamendi mendiarekin lotuko zuena. Azkenean argia ikusterik izan ez zuen proiektua.

Ez zen, ordea, Donostiaren lehen saiakera kable bidezko trakzioaren mundu liluragarrian; izan ere, 1907.09.30ean inauguratu zen Iberiar penintsula osoko lehen teleferikoa, eta munduko lehenetarikoa Donostian. Ulia mendiko teleferikoa zen, Leonardo Torres Quevedo ingeniariak egina. Arrakasta handiz esportatu zen teleferiko hau, gaur egun ere funtzionatzen baitu Niagarako ur-jauzi ospetsuetara (han “Spanish Aerocar” esaten zaio), eta Pilatus mendira ere esportatzen saiatu zen, nahiz eta Suitzako agintariek azkenean kremailera-tren ikusgarri bat erabiltzea erabaki zuten. Era berean, Espainiako errege-familiak Donostiako bere terrazetan erabiltzen zuen bainu-sistema berezia aipatu beharko genuke. 

“Errege etxola” bat zen, errail laukoitz batetik irristatzen zena, eta “benetako bainuontziek” hari eusten zioten. Giza trakzioko funikularra, hau ere berezia.

Eta amaitzeko, hiri eder honek mota honetako beste instalazio bat izan zuen. Puyo mendiko funikularra zen ibilgailu bakarrekoa eta erabilera partikularrekoa, jabearen lurrak “Topo” herrikoiaren geltoki batekin komunikatzen zituena, hau da, Donostiatik – Frantziako mugara.

Donostiako funikularra da bere ibilgailuak eta instalazio historikoak ondoen kontserbatzen jakin duten funikular europarretako bat.