Ikusi SLIDE moduan
II. zatia
 

Madrilgo trenbidearen museoa aurkeztuko dugu, Deliziaseko trenbidearen museoa ere esaten zaiona; izan ere, Deliziaseko geltoki zaharrean dago, Atochako geltokitik oso gertu. Material gurpildun bilduma handi batek Espainiako trenbidearen etapa ezberdinak gidatzen dizkigu.

Bilduma politarekin batera, museoa garai bateko trenekin ibiltzeaz arduratzen da, hala nola Madril eta Aranjuez lotzen dituen Fresaren Trenarekin, Madril eta Aranjuezko Jauregia lotzen zituen lehen trenbidearekin.

1. Gaur, Madrilgo Burdinbidearen Museoa aurkeztuko dugu, Deliziaseko Museoa ere esaten zaiona, Bertan zegoen trenbide geltoki zaharrari  erreferentzia eginez.
Museoa Atochako geltokitik gertu dago, Madrilgo Geltoki Nagusitzat jotzen dena eta 1851.02.09tik aurrera lehen “Atochako ontziralekua” izena (Eguerdiko geltokia) hartu zuena, bertatik Madril-Aranjuez linea abiatuko baitzen egun berean.
Berrikuntza garrantzitsu bat 1882.12.08an egin zen, Alberto Palaciosek egindako egitura berri batekin. Azken birmoldaketa 1992an egin zen, Espainiako Abiadura Handiko Trenaren (AHT/AVE) zirkulazioaren hasierarekin batera.

3. 1984ko abenduaren 19an, Madrilgo trenbidearen museoaren egoitza bihurtu zen, nahiz eta museoaren sorrera aurreko hamarkadetatik abiatu zen. 1948tik (Espainiako trenbidearen mendeurrena) ideia lantzen da. 1967an, Fernán Núñez jauregian trenbideko lehen museo bat ireki zen.

5. Errodaje bereko (020PT) 0-4-0PT  Couillet-ek ere fabrikatzen zuen bide estuko lurrun-makina hau ikus dezakegu, 550 mm-koa, 1882koa, Barrueloko meategietan (Barruelo de Santillán, Palencia) zerbitzuak ematen zuena.

“PT” notazioak “Pannier tank” tren-makina bat dela adierazten du. Galdarari itsatsita  eta lokomotorraren alboetan dauden eta alforja (pannier) gisako ur-depositu horiei egiten die erreferentzia, bastidoreari atxiki beharrean.

7. Irudian Pucheta lurrun tren-makinaren. 130ST (2-6-0ST) errodajeeko tren-makina da, zabalera iberikoa du eta Trianoko trenarentzat (Bizkaia) lan egiten zuena. 1887an egin zuen Sharp Stewartek. STak (Saddle tank) lokomotorretan ur biltegia galdara inguratzen duen albarda modukoan. Bielen sistema Stephenson motakoa da.

9. 111T (2-2-2T) errodajeko lurrun tren makina. 1864an Tardienta-Huescako trenbiderako “John Jones” ek egina.
Patentee lokomotorra klasikoa da, barruko zilindroekin eta iberiar zabalarekin.

11. 120T (2-4-0T) errodajeko tren-makina, Sharp Stewartek 1877an egina. Hasiera batean, Tarragonatik Bartzelonara eta Frantziara (TBF) Trenbide konpainian eman zituen zerbitzuak, gero MZAk bereganatuta. Barruko zilindroak dituen tren-makina bat ere bada.

13. Automotorra termikoa, 9162 (590-162-4) zenbakiduna, 1935ekoa, Material y Construcciones SA (MMC) konpainiak fabrikatua, Maybach motorrekin.

15. Kanpoaldean, markesina nagusitik kanpo, atentzioa ematen digu 1950eko hamarkadako garabi mugikor honek, ART-11971-RL izenarekin. Diesel motorrarekin dabil.

17. Irudian giza trakzioko bagoneta bat, “zorrilla” izenekoa, 1880ko hamarkadan trenbideko langileen brigadek erabilitakoa.

19. Tren makina elektrikoa 7420, (274-020-0) Suitzako Sécheron eta Valentziako Construcciones Devis enpresek (geroago MACOSA) fabrikatua 1944an. Madril-Avila-Segovia linean salgaiak zein bidaiariak garraiatzeko erabiltzen da, 1500 volteko korronte zuzenarekin elektrifikatuta.

21. 10601 (306-001-9) diesel tren-makina. Maniobren traktore diesel-hidraulikoa, 1963an Yorkshire konpainiak egina, Rolls Royce motorrekin. Orduko 45 kilometroko gehieneko abiadura hartzen zuen. 040, 0-8-0 errodajekoa. Bitxikeria gisa, esan beharra dago Renfe tren-makina hori probatzen aritu zela, baina, azkenean, ez zuela eskaera osagarririk egin. Horregatik, beste modelo askotan bezala, prototipo bakarra izan zen, 1986ra arte zerbitzuak eman zituen arren.

2. Irudian Deliziaseko geltoki zaharra, XIX. mendeko Madrilgo Termino-Estazioetako bat, Atocha eta “Norte”ko Geltokiarekin batera (Pio Printzea). Deliziaseko geltokia 1880ko martxoaren 30ean inauguratu zen, Extremadura eta Portugal aldera zerbitzuak emanez. 1969ko uztailaren 1ean itxi zen.
Iparraldeko Geltokiari dagokionez (Pio Printzearen Geltokia) 1882-07-16an inauguratu zen.
Beste geltoki berriago bat Chamartíngo geltokia da, 1967ko abuztutik martxan dagoena, Indalecio Prieto jaunak Bigarren Errepublikan proiektatu zuen Atochako tunela trafikora irekitzean.

4. Museoaren kanpoaldean, 020T (0-4-0T) errodaje-makina (*) eta zabalera iberikoa (1674 mm) aurkituko ditugu.
Couillet-ek (Usines Metalurgiques de Hainaut en Couillet) Belgikan egindako tren-makina da, 020-0231 serie-zenbakiarekin. MZA (Madrid-Zaragoza-Alicante) konpainiarentzat eman zituen zerbitzuak, .

(*) Espainian ohikoa da lurrun tren-makinak 0-2-0T formarekin izendatzea, notazio frantsesa bezalako ardatzak kontatuz, baina Amerikakoa bezalako gidoien bidez bereiziz.

6. 020T (0-4-0T) errodajeko lurrun tren-makina ederra, 1871. urtekoa, zabalera iberikoan. Schneider konpainiak egin zuen, eta Jerezko hiri-trenbidean eman zituen zerbitzuak. Tren-makina horri “La Maquinilla” izena jarri zion. Allan sistema dauka.

8. Mikado 141 (2-8-2) tren-makina, Andorra-Escatrón meatze-trenbidetik datorrena, behar bezala disekzionatua zeregin didaktikoetarako, eta, beste ezaugarriko askoren artean, birberogailuak ikusteko aukera ematen diguna. Bilboko Euskalduna konpainiak egin zuen 1960an.
Walchaerts banaketa ere badu, tximinia bikoitzekoa eta ohiko zabalera iberiarrekoa.

10. El Alagón konpainiaren 030 (0-6-0) errodajeko linea duen tren-makina. Parent & Schakenek egin zuen 1863an, eta Museoko zaharrena da. Tximinia luzearekin batera, ez du domo erdiesferiko bereizgarririk.

12. Irudian, disekzionatutako tren makinaren tenderra. Normalean, eseki klasikoak ura eta ikatza izaten ditu hainbat konpartimentutan, baina kasu honetan fuel-olioak ordezkatzen du ikatza.

14. Irudian tren-makina elektriko trifasiko bat. Brown Boveri et Cie konpainia suitzarrak 1907an egindako 3. tren-makina da. Tren-makina hau Linares eta Almeria arteko linean ibili zen, 1911.06.01ean inauguratua. Espainiako Estatuan zabalera normaleko trenbide baterako (iberikoa) lehen tren-makina elektrikoa izan zen.

16. Irudian erloju bilduma on bat, beste askoren artean, Bartzelonako geltokian dagoen erlojua duena, Bartzelona – Mataro penintsulako lehen trenarena.

18. Lurrun bidezko tren-makina,  231 (4-6-2) errodajeko duena, hau da, Pacific motakoa, Babcock & Wilcox-ek fabrikatua, Bizkaian, CFA Andaluziako tren-konpainiaren jabetzakoa.

20. 6101 (261-001-2) lokomotorra elektrikoa. Baldwin eta Westighouse amerikarrek eta Sestaoko (Bizkaia) SECNek eraikitako tren-makina. Co’Co’ errodajekoa eta 1925. urtekoa Pajares portuaren trenbiderako ere erabili zen, 3000 volteko korronte zuzenarekin elektrifikatuta. Abiadura 55 kilometro orduko.

II. zatia

22. Krauss Maffei eta Babcock & Wilcox germaniarrek Galindo-Bizkaian 1966an egindako 4020 (340-020-3) diesel tren-makina.