1856-04-11n (*) Henry Bessemer ingeniariak (1813-01-19 – 1898-03-15) proposatutako altzairuak ekoizteko patentea onartu zen. Patenteak burdina-mota hori aparteko kalitatearekin egitea lortu zuen, ekoizpen-kostu baxuetan, eta horrek, zalantzarik gabe, bultzada ikaragarria eman zion, ez bakarrik trenbidearen munduari, baita Industria Iraultzari berari ere.

(*) Patentea 1855-10-17an erregistratu zen, eta Henry Bessemerrek 1856-08-24an aurkeztu zuen jendaurrean, “The Manufacture of Iron Without Fuel” izenburupean.

Ez zen ingeniari honek ekoizpen-prozesu bat hobetzen zuen lehen aldia. Ezaguna da zer prozedura erabili zuen urre hautsa egiteko, nabarmen merkatzea lortu baitzuen. Urte batzuk geroago, Henry Bessemerren jarduera batez ere armadara bideratuta zegoen. Hortxe bururatzen zaio, hain zuzen ere, kanoien hartunea jasan zezakeen burdina motaren bat sortzeko ideia.

Egingo al zenuke kanoiren bat hain jaurtigai astunak jasateko? Behaketa soil hori izan zen mende honetan ezagutzen den industria-errebolta handienetako bat hasi zuen txinparta, egoeraren benetako zailtasunak nire arreta erakartzen duelako. [1]

Trebea zen oso burdina galdatua, burdina forjatua eta altzairua ekoizten. Ikusi zuen elaborazio-prozesu jakin batek kalitate handiko altzairuak ematen zituela, kostu txikikoak; horregatik, kanpaiak airean botata, bere aurkikuntzaren berri eman zuen, eta industrialari asko lizentziatu zituen bere asmakizuna erabiltzeko. Porrot egiteko zorian egon zen aurkikuntza, “bere asmakizuna” ren ondorengo erabilerak porrot izugarria izan baitziren. Horren arrazoia izan zen altzairuak egiteko burdin mineral mota guztiak erabiltzen zituela, baina horietako batzuekin bakarrik altzairua erresistentea zela. Burdina horiek sufre-proportzio txikia zuten beren konposizioan; hori dela eta, elaborazio-prozesua bideratu ondoren, industria orokorrari eta trenbide-industriari, bereziki, maisu-pieza berri bat ematea lortu zen.

Bessemer bihurgailuaren alternatibak, bi hemano-pareren abizenengatik ezaguna, Siemens-Martin-tarrek ere eduki fosforiko txikiko burdinak behar zituzten.

Hain zuzen ere, sufre-eduki txikiko burdin horiek oso ugariak ziren gure lurraldean, eta oso urriak Europako gainerako herrialdeetan, Suedian izan ezik; izan ere, han, gainera, ezin ziren urte osoan atera, klimatologiaren ondorioz. Hori dela eta, Bizkaiko Meatzaldea siderurgiako enpresari askoren arreta gune bihurtu zen.

Egoera hori, fosforo gutxiko burdinak erabiltzeko beharra, ez zen zuzendu harik eta urte batzuk geroago, 1877an, Sidney Gilchrist Thomasek Bessemer metodoaren zuzenketa bat patentatu zuen arte, non fosforo gutxiko burdinak jada ez ziren beharrezkoak.

Erabiltzeko leiho horrek oparotasun handia eman zion aipatutako Meatze Arroari, meatzariren batetik halako aberastasun bat gordetzen jakin baitzuen meategien gainbehera hasi zenean.

Irudi honek Ricardo Gómez Gimenoren olio bat irudikatzen du, eta Bessemer bihurgailua ikus dezakegu Bizkaiko industrian.

Oso bitxia da Bessemer-ek bere izena daramaten hamar herri amerikar baino gehiago dituela, eta lurrun tren-makina askok ere bere izena eraman zuten, baita tren-konpainiaren batek ere, hala nola B & LE Railroad, Bessemer and Lake Erie Railroad.

Guk ere asko zor diogu.
Los Revolucionarios Industriales. Gavin Weightman. Cap. 16.

Henry Bessemer. Wikipedia.  ES. EN.

Proceso Bessemer. Wikipedia. EN.